Onderscheidend vermogen

Je kent ze wel. Die visuele experimenten. Je krijgt een plaatje en de vraag: Wat zie je.
Zie je een paar dolfijnen of een liefdeskoppel
Zie je een oude vrouw met kromme neus of een jongedame met hoed
Zie je een landschap met een meertje of een baby

Het zijn vragen naar je waarnemingsvermogen. Naar je perceptie. Die is per definitie individueel en altijd subjectief. Net als die van ieder ander. Iedereen denkt dat wat hij denkt te zien, waar is. Omdat je per plaatje twee opties qua antwoord krijgt, is het nog relatief simpel. In ieder geval kan je vaststellen dat wat je dacht te zien ook anders gezien kan worden en zie je voortaan zelf beide mogelijkheden in plaats van één. Je kijkvenster is daarmee verruimd. Een schoolvoorbeeld van anders leren kijken.

In het echte leven zijn je keuzemogelijkheden oneindig veel groter dan kiezen uit twee beelden.
Bij het kiezen spelen niet alleen de prikkels die je hersenen opvangen via je zintuigen mee. Ook factoren als je autobiografische context en de cultuur van het land en het deel van de wereld waarin je leeft zijn van invloed.

Een mooi voorbeeld van dit laatste illustreert Sheena Iyengar, een Aziatische wetenschapper. Zij onderzocht de Amerikaanse aanname dat hoe meer je te kiezen hebt, hoe beter je keuzes zullen zijn. In een scherp en humoristisch betoog geeft ze aan dat zeven verschillende blikjes priklimonade volgens een Amerikaan een ruim keuzepalet biedt aan iemand die dorst heeft. Voor een Oost-Europeaan echter is dit slechts keus uit één en daarmee geen keus. Er is louter priklimonade. Dit zou anders zijn als er naast de priklimonade bijvoorbeeld water en vruchtensap beschikbaar zijn. Ze toont hiermee raak aan dat veel keuzes gaan over dingen die niet zo verschillend zijn.

Open staan voor andere inzichten verruimt je denkraam en ook je kijkvenster. Daarmee komt ruimte vrij voor ander gedrag. Je routines worden doorbroken, je bent frisser en ontvankelijker naar jezelf en anderen. Je wordt milder in je oordeel omdat je ervaring toeneemt in het besef dat niets is wat het lijkt. En misschien zelfs dat niet. Dat scheelt een slok op een borrel in de frustraties en onbegrip in samenwerking en communicatie in leven en werk.

Weet tot slot nog, dat de onderzoeker in het voorbeeld van de priklimonade blind is. In reactie op de vraag in hoeverre dit haar beïnvloedt in haar werk zegt ze:

‘A rose by any other name
probably looks different
and probably also smells different’

Een rake proeve van onderscheidend waarnemen. Of zie jij daar iets anders in?