Kiezen als leerervaring

Twijfel is een mens eigen. Het hoort bij een keuzeproces waarin je nog niet weet wat te doen. Het is handig als je de fase van het niet weten productief weet te maken. Dat is mogelijk als je de twijfel bewust benut tot het nemen van een besluit waar je naar handelt. Je zet je kritisch denken in als constructief middel bij onderzoek naar het kantelpunt om te kiezen. Kiezen tussen blijven of weggaan, stoppen of doorgaan, confronteren of vermijden, vragen of dragen, zwijgen of spreken, of welk ander keuzevraagstuk dan ook. Je weegt de argumenten inclusief de risico’s die daarin besloten liggen naar beste weten en kunnen.

In de regel liggen de argumenten om te kiezen voor het een of het ander dicht bij elkaar. Je kunt met gemak in 10 minuten klaar zijn met het verzamelen van argumenten voor of tegen een keuze. Zo kom je productief tot een besluit waar je vervolgens naar kunt gaan handelen.

Tot zover is alles overzichtelijk.
Het wordt anders als je in de houdgreep komt van knellende twijfel, worstelt met weerstand, wegzakt in piekeren en tobben. Dat is niet te verwarren met kritisch denken.
Bij niet weten en heen en weer dubben tussen ja en nee krijgt de bestaande situatie vaak het voordeel van de twijfel ten opzichte van het nieuwe onbekende. De bewijslast komt te liggen bij de nieuwe situatie. Daarmee breng je jezelf in een onmogelijke klem; je weet op voorhand niet waar je aan begint. Het keuzeproces is onproductief als of zolang je niet kunt accepteren dat je het niet zeker weet.

Uitspraken in gevallen van stagnatie, uitstelgedrag, niet handelen zijn de volgende:
• Ik weet wat ik heb en ik weet niet wat ik krijg
• Ik wil zeker weten dat de keuze de juiste is
• Ik ben kostwinner
• Ik durf (nog) niet
• Ik vertrouw mezelf/de ander niet
• Het voelt als falen
• Mijn partner staat er niet achter
• Ik kan het de ander niet aandoen
• Ik voel me onmachtig /boos omdat de ander mij geen kans geeft/uitsluit/niet serieus neemt/etc.
• Ik hoop dat het nog goed komt
• Het is al veel minder erg dan het vroeger was

Herkenbaar voor je? Het zijn uitingen van excuus, illusie, valse hoop, slachtofferschap, angst, controleverlies. Of van waarden die je tot norm in termen van moeten of mogen of oordelen hebt verheven en waardoor je vervolgens in de problemen komt. Want zodra je een dergelijke norm van jezelf overschrijdt, dan knaagt het. De norm zelf zit je echter in de weg bij het kiezen en biedt geen enkele garantie voor gelijk noch geluk.

Je kunt vooraf niet overzien wat er gaat gebeuren nadat je de keuze hebt gemaakt. Dat weet je pas als je in de nieuwe situatie bent. Het inzicht komt na de handeling. Je leert van wat er na je keuze komt. In die zin is kiezen een leerervaring. Kies! Handel volgens de weg van de minste weerstand. Heb je hier moeite mee? Fluistert jouw norm je wellicht in dat dit laf is, of te makkelijk of anderszins verwerpelijk? Weet dan, de weg van de minste weerstand volgen is de wet van de natuur.