Wijziging van inzicht

Op de hei, intervisiebegeleidend, coachend, teamontwikkelend, in sessies over strategische gespreksvoering en de kunst van het vragen stellen. Tal van gelegenheden om te verkondigen dat je de waaromvraag beter niet kan stellen. Dankbaar greep ik de argeloze waaromvrager verbaal in de kraag:

‘De waaromvraag is geen open vraag en daarom niet erg bruikbaar als je iets wilt onderzoeken.’

Of:

‘De waaromvraag is een vraag die veelal aanleiding kan geven tot verdedigingsmechanismen bij de beantwoorder die de vraag gesteld krijgt. Daarmee creëer je geen open ruimte voor verkenning en daarom is de waaromvraag geen gepaste vraag.’

Zo leerde ik en zo leerde ik anderen.

Stilte was mijn deel. Gezucht. Denkkronkels. Denkrimpels. Moeizaam herformuleren. Horterig gesproken en wat kunstmatig aandoende zinsconstructies. Om toch maar zoveel mogelijk tegemoet te komen aan mijn stringente eis tot het formuleren van oordeelsvrije, open vragen. Ja lieve mensen, knikte ik dan bemoedigend. Open vragen stellen is voorwaar geen sinecure. Een beetje zweten op een herformulering van de waaromvraag was dan ook professioneel prima.
Zo leerde ik en zo leerde ik anderen.

Gaandeweg groeide de moeite om het verbod op waarom hoog te houden. In het gezwoeg richting open vraag meende ik te horen en te zien bij die anderen wat ik zelf ook steeds vaker bespeurde. Dit bracht mij tot anders denken over het nut van waarom.

We zien de wereld en de werkelijkheid en de waarheid niet zoals ze is, maar zoals we denken dat ze is. De waaromvraag biedt kans om te komen op onbekender terrein. Bij de onderliggende motieven. Bij zingeving, betekenis en waarden die richting geven bij het zoeken naar en het vinden van antwoorden. De waaromvraag stuit op aannames en overtuigingen en stelt vanzelfsprekendheden en illusies in ons denken aan de kaak. Al wat je droomt, vormt, doet en laat op het kronkelige pad in leven en werk komt daarmee in een ander licht te staan. De waaromvraag is op deze manier een bron van inspiratie.
Zo leer ik. Wat dit anderen leert? Waarom wil jij dat weten?